Stany zapalne, ból, zgorzel, ropa, przetoka i torbiele, czyli konsekwencje unikania leczenia stomatologicznego

Często pacjenci unikają wizyty u dentysty z różnych powodów. Poczucie wstydu, brak samoświadomości, brak higieny, lekceważenie problemu, dentofobia, kwestie finansowe czy inne. Dopiero w momencie, kiedy zaczynają obserwować niepokojące zmiany lub odczuwać silne dolegliwości bólowe udają się do lekarza stomatologa. Często niestety w takich przypadkach problem jest już na tyle duży, że leczenie, które musi zostać wdrożone, a którego można było uniknąć, jest bardziej skomplikowane i wieloetapowe. To właśnie dlatego tak ważne są wizyty kontrolne, które mogą wychwycić problem na początkowym etapie, czy zapobiec w jego powstaniu.

Ratunku boli, czyli narastające zapalenie tkanek okołowierzchołkowych

Stany zapale zębów są reakcją organizmu na bakterie przenikające poprzez ząb, w głąb tkanek. Najczęstszą przyczyną owego stanu jest nieleczona próchnica. Innymi powodami mogą być choroby przyzębia oraz urazy zębów. Bakterie przenikają przez szkliwo i zębinę, docierając do jamy zęba, w której znajduje się miazga zęba. Miazga jest tkanką, zawierającą naczynia krwionośne i nerwy, które odżywiają ząb i odpowiadają za czucie w obrębie zębów. Wskutek drażnienia przez bakterie, miazga wchodzi w stan zapalenia, który może być odwracalny bądź nieodwracalny.

W stanie zapalnym odwracalnymcharakterystyczną cechą jest to, że nie pojawia się ból samoistny, a tylko i wyłącznie sprowokowany przedłużony. W takiej sytuacji, przy szybkiej interwencji ząb rokuje na wyleczenie. Brak szybkiej reakcji przyczynia się do tego, że stan zapalny nasila się, a zapalenie odwracalne przeistacza się w zapalenie nieodwracalne.

Jednym z charakterystycznych objawów zapalenia jest obrzęk miazgi. Miazga ulega obrzęknięciu i przekrwieniu, a z racji tego, że jest otoczona twardymi tkankami zęba ciśnienie w miazdze rośnie. W konsekwencji dochodzi do ucisku na nerwy, a to z kolei wywołuje silną reakcję bólową oraz ucisk na naczynia krwionośne, które prowadzi do martwicy z powodu zaburzeń krążenia. Dolegliwości bólowe na pewnym etapie znikną samoistnie. Niestety nie oznacza to nic dobrego. W momencie ustania dolegliwości bólowych możemy być pewni, że miazga obumarła, a bakterie znajdujące się tam będą się namnażały, rozkładając tkanki i prowadząc do powstania zgorzeli miazgi. Zgorzel miazgi charakteryzuje się bardzo nieprzyjemnym, wręcz cuchnącym zapachem. Na tym etapie, jeśli pacjent nie zgłosił się do lekarza i z różnych powodów leczenie nie zostanie wdrożone to możemy być pewni, że bakterie zaczną się przedostawać poza obszar zęba. Taka sytuacja spowoduje ponowne pojawienie się dolegliwości bólowych. Tym razem jednak ból pojawia się samoistnie, a my mamy wrażenie jakby wysadzało nasz ząb od środka. Dodatkowo może on nasilać się podczas jedzenia, czy w momencie położenia się, więc nie ma mowy tutaj o przespanej nocy. Jakby tego było mało w okolicy przywierzchołkowej zaczyna gromadzić się surowiczy wysięk, który z czasem doprowadzi do powstania ropnia.

Zapalenie ropne, czyli Houston, mamy problem.

Ostre zapalenie ropne tkanek okołowierzchołkowych charakteryzuje się powstaniem ropnia, a sama ropa, będąca rodzajem wysięku przybiera żółtą lub brązową barwą. Ropnie wywołują silne dolegliwości bólowe. Pacjenci często mówią o uczuciu wysadzania zęba i narastaniu dolegliwości bólowych podczas spożywania ciepłych napojów czy pokarmów i zmniejszeniu przy zimnych. Na tym etapie ogólny stan zdrowia może ulec pogorszeniu. Pacjenci mogą skarżyć się na złe samopoczucie, może pojawić się gorączka, a węzły chłonne stać się bolesne.

Mówiąc o ropniach wyróżniam ich trzy rodzaje: ropnie okołowierzchołkowe (śródkostne), podokostnowe oraz podśluzówkowe. Na początkowym etapie mamy do czynienia z ropniem okołowierzchołkowym. Ropnie mają to do siebie, że o ile nie ulegną opróżnieniu zwiększają swoją objętość. Na pewnym etapie dochodzi do przebicia się przez kość pod okostne, a wtedy dolegliwości bólowe sięgają tak zwanego zenitu. W tym momencie ropień doprowadza do odrywania błony okostnowej (która jest silnie unerwiona) od kości, do chwili aż okostna nie pęknie. W tym momencie pacjent zaczyna odczuwać ulgę spowodowaną zmniejszeniem nasilenia dolegliwości bólowych, ale zaczyna pojawiać się obrzęk twarzy. Świadczy to o tym, że ropa zaczęła gromadzić się w tkankach miękkich. Pacjenci nadal mogą   skarżyć się na złe samopoczucie i mieć gorączkę. 

Czasami zdarza się, że ostry stan zapalny może przejść w postać przewlekłego zapalenia ropnego. Charakterystyczne jest tu powstanie przetoki (fiskuły), przez którą uchodzi ropa z okolicy przywierzchołkowej (okresowo lub stale). Ujście takiej przetoki może znajdować się wewnątrz jamy ustnej lub na skórze twarzy czy szyi. Narastający stan zapalny, wpływa na pogłębienie się infekcji, która w konsekwencji powodować może pogorszenie ogólnego stanu zdrowia. Często pacjenci nie mają świadomości, że zapalenie ropne może przenikać poza okolicę zębów, a powikłania takich zakażeń mogą przyczynić się do długich pobytów w szpitalu a nawet doprowadzić do zagrożenia życia.

To właśnie dlatego tak ważne jest wczesne zgłoszenie się do dentysty, a także regularne wizyty kontrolne. Samo niepowikłane leczenie ropnia wymaga interwencji chirurgicznej. Dentysta nacina ropień, by go uwolnić, przepisuje antybiotyki i zaczyna leczenie kanałowe lub usuwa ząb.

Uwaga torbiel, czyli dalsze konsekwencje omijania lekarza

Jeśli pacjent nie udał się do lekarza i nie wyleczył zęba to po ustąpieniu ostrego stanu zapalnego nadal jest on źródłem infekcji, która przechodzi w stan przewlekły, co z kolei doprowadza do powstania przewlekłych zapaleń tkanek okołowierzchołkowych. Takie stany najczęściej są bezbolesne, jednakże z upływem czasu mogą się zaostrzyć, a dolegliwości bólowe powrócić. Tocząca się infekcja, którą można zidentyfikować w badaniu radiologicznym, prowadzi nie tylko do zmian okołowierzchołkowych zęba, ale również do zniekształcenia przestrzeni ozębnej. Infekcja będąca w stanie przewlekłym może prowadzić się do powstania ziarniniaka, który z biegiem czasu przekształca się w torbiel korzeniową.

Torbiel korzeniowa jest patologiczną zmianą wypełnioną płynem, który z czasem powiększa swoją objętość co z kolei powoduje wzrost ciśnienia i rozpiera ją jeszcze bardziej. Na tym etapie torbiel zaczyna resorbować tkankę kostną, tkanki zęba oraz rozsuwać sąsiadujące zęby. Torbiele o dużych rozmiarach mogą być przyczyną patologicznych złamań szczęki lub żuchwy oraz wrastać do okolicznych przestrzeni anatomicznych (np. do zatoki szczękowej).

Leczenie torbieli, podobnie jak w przypadku ropnia wymaga interwencji chirurgicznej, a jego przebieg zależy od umiejscowienia i wielkości torbieli. Leczenie polega na usunięciu torbieli wraz z przyczyną jej powstania. Jeśli torbiel była sporych rozmiarów to usunięcie jej może wiązać się z koniecznością wycięcia kości żuchwy lub szczęki i ewentualnego zrekonstruowania zniszczonych struktur.

Nie warto czekać aż stan naszego zdrowia się pogorszy. Regularne wizyty mogą zapobiec wystąpieniu poważnych konsekwencji. W Festina Lente Dental pomożemy zadbać Tobie o zdrowe zęby i piękny uśmiech!